Lecciones | Elefantes Azules | Acerca de nosotros | Ayuda | Contáctanos | Miembro? | Privacidad | Quiere ayudar? | Registrarse

Jakt ukan jakasirinaka

¿Khithitsa-Nayaxa?  
¿Kawkjansa nayaxa jakta? 
3, 4 Simananaka

Aya ¿khithitsa-Nayaxa?  | Yatiqawinakana uñjawipa | Yatiqawi t'aqaru mantaña | Yatiqawinaka |


¡Kamisaki wasitata! 

Jichhaxa mapana jiwasaxa jiqhatastana, ukata mä juk'a "internauta" masinakata kumunanakapata yatiqawaytana "internautas", ukata taqi tuquta laphinaka uñjañani. Qamawisana taqi kasta jaqinakawa utji, yaqhipaxa jakawisaru mayjt'ayañataki ukata jiqhataraksnawa kunaymana jakasirinaka. Taqi ch'uxñanakaxa, uywanakasa kumunasaru jiwa uñtaki churi. 

¿Jumaxa yatiña muntati khithisa, kunanakasa pachpa jach'a markapana  "internauta" masinakamana jak'apana jaki? Ukjamasa jupanakaxa jach'a ayllumana kunanakasa utjki ukanakata yatiña munapxarakpachawa.

Aruskipawi jiskt'anaka.

  1. ¿Jach'a markamana qhawqha jakasirinakanisa? ¿Khithisa jakhuwayi? ¿Kunjamasa lurasi? ¿Markamana p'iqinchirinakaxa jaqi jakhuña lurapxiti? Mä yuwanina aka jakhuwinakaxa sapa yuwaniru juk'ampi phuqt'asxi ukjawa suma sartañataki lurasi. ¿Sapa kutita jani ukaxa awisakicha lurasi? ¿Sapa qhawqha pachasa lurasi? ¿Kunasa jakhusi? ¿Aka jakhuwinakaxa kunsa saña muni? 
  2. ¿Yuwanisaxa qhawqha jakasirinakanisa? ¿Kawkinsa uka yatiyawi jiqhatsna? ¿Mä aylluna jakasirinakapi uñt'añaxa askipachati? ¿Qamaskta ukana wali askipachati? 
  3. ¿Ayllumana qhipa phisqha tunka maranakana jakasirinakaxa jilawayiti jani ukaxa juk'aptawayicha? ¿Kunatapachasa jumaxa yattati? 
  4. ¿Yuwanisana qhawqha maraninakasa juk'ampi utji uka tantiyasmati? ¿Achilanakacha, jani ukaxa waynanakacha juk'ampi utji? ¿Kumunasana, walja yuwaninakata jisk'a wawanakana utji? 
  5. ¿Pachpa utanti achilanakaxa jakapxi jani ukaxa uta uñjaña achilanakancha jakapxi? 
  6. ¿Qamawisana jaqinakaxa nayraqataru mistuñatakixa kunsa lurapxi? ¿Walja yapuchirinakata, irnaqirinakacha jani ukaxa alxirinakacha utji? ¿Warminakacha, chachanakacha juk'ampi utji? ¿Walja jach'a yatirinakata, yatichirinakacha jani ukaxa walja kasta irnaqirinakacha utjpachati? ¿Utancha, yaqha chaqt'ancha jaqixa irnaqi? 
  7. ¿Qamawisana uraqita jani ukaxa pachacha jumana irnaqawimaru yaqha irnaqirinakarusa walt'aypacha? ¿Umasa, jawirasa, larama qutasa, qullunakasa, qhuyanakasa jani ukaxa jach'a irnaqawinakacha akanakaru mayjt'ayi? ¿Kunjamata? 
  8. ¿Jakaskta ukana jiwa chaqt'anakaxa, jayraña, anataskaña akanakaxa yuwanisaru qullqi churpachati?  ¿Jumaxa kunatapachasa uka parlasmati?
  9. ¿Yuwanisana jak'ana jach'a yatiqaña uta utjiti? ¿Kuna kasta jach'a yatiqawinakasa yatiqañataki utji? 
  10. ¿Yuwanisana jaqinakaxa jani kuna lurañanipki ukjaxa kunsa lurapxi? ¿Kuna kasta anatawinakasa juk'amp uñt'atanakaxa? 
  11. ¿Jakaskta ukana kunjamasa qullirinakaxa qullapxi? ¿Qulla uskupxtamti, ukjamachi ukjaxa jumaxa kuna usutakisa uka yattati? ¿Uka jak'ana qullaña uta utjiti? ¿Jach'a jani walt'awi utji ukjaxa jumaxa kunsa lurta? ¿Jumaxa kunjamsa thuqtasta jani walt'awi utji ukjaxa? ¿Qullan utankawaytati? ¿Kawkiri qullaña utasa suma uka yattati? 
  12. ¿Qamawisana kuna uywanakasa, quranakasa uka pachpana utji? ¿Kawkiri uywasa chhaqhañampiti? ¿Kunjamsa uka uywanakaru chhaqhañampipxi ukanakaru uñjapxi? 
  13. ¿Qamasqta ukana kunjamsa mä tuqita yaqha tuqiru sarta? ¿Kunjamsa jaqinakaxa uywanaka, quranaka apapxi? ¿Kuna kasta autunakarusa sarañatakixa makatta? ¿Kayukiti sarapxta? 
  14. ¿Wawanakana anatañapatakixa, uka chaqt'anakaxa utjiti? ¿kawkirinakasa wali munata ukat khawkjansa utji? Jumaxa uka chaqt'ata parlapxita. 
  15. ¿Yuwanisana wawanakaxa kuna kasta anatawinaksa anatapxi? ¿Yuwanisana wawana anatañapatakixa utjiti? ¿Yatiña utana kuna kasta anatawinaksa juk'ampi anatapxi? ¿Marpachana yatiqawimana, mä urusa jani ukaxa mä simana anatawixa utjiti? ¿Mä kusisiña uruxa anatawinakatakixa utjiti? Jumaxa kidlink jach'a yatiqawiparu "jichhurunakana uñt'at anatawinakap tumpt'asmati", kunatix aka uraqin wawanakax yaqha kasta anatawinaka Yesterday and Today Popular Games ukana qillqapxatayna. 
  16. ¿Yuwanisana mä tumpt'irixa kuna kasta manq'sa jiqhataspa? ¿Aka jach'a yatiqawinkapki uka masinakamaxa kunsa suyapxaspa, markamaru sarapxaspa, jumampi parlapxaspa ukjaxa? ¿Uka pachpana uñt'ata manq'anakaxa utjiti? Ampsuma, jiwasanakaru uñt'ayapxita
  17. kidlinankapki uka masinakaxa yaqha kasta manq'anakata kunjamasa phayaña taqi akanakaxa Multicultural Recipe Book ukankiwa. ¿Jach'a markaman aka jach'a yatiqawina yatiqasipkta uka phaxsinakana kuna kasta phunchawinakasa utji?  ¿Kunjamasa uka urunaka  kusisiyapxta? ¿Markamana tantachawinaka, jach'a urunaka amtaña, pachamamaru wajt'aña, uñicht'awinaka taqi akanakaxa utjiti? ¿Uka phunchawinakana wali munata manq'a manq'tati? ¿Yaqha kasta munata isi uskustati? Yaqha chaqt'ata juk'ampi yatiñatakixa  Multicultural Calendario tumpt'añani. 
  18. ¿Parlta uka aruma kuna qutu arusa wali aski? ¿Kawkiri arunaksa yaqha markata tumpt'iri jutirixa yatiñapa? Kidlink sapa mayni masinakaxa arupana, qutu arunaka yatichasaxa, wali kusisipxi: 

Lurawinaka

  1. ¿Qutusana yatiqirinakaxa tatanakapaxa kunsa juk'ampi lurapxi? ¿Kunjamsa yatisma? Taqi yatiqirinakampi walja kasta thaqañanaka jiqhatapxasma. Jach'a yatiqawinkapki uka "internaut" masinakampi mistunaka chikayañani ¿Kunatsa mayjt'atanakapacha? ¿Yuwnisata kunsa sapxistu? Response jat'uchana kutiyanaka walicha jani walicha uka uñjañani ukata jach'a yatiqawinkapki uka masinakana tatanakapaxa kuna kasta irnaqawsa lurapxi uka thaqañani. 
  2. Yuwanimampsa jani ukaxa tatamampi mamamampsa parlañani, ukata kulintantinakamaru, uñt'atanakamaru markamana wali uñt'ata manq'a phayañanakata jat'ucha lurañataki jiskt'añani. Mä panka uka phayañanakampi lurañani, ukata jach'a yatiqawinkapki, yaqha markanakaru, yaqha yatiqaña utanakaru apayañani?. Jach'a yatiqawi "on-line" tukuñatakixa "Aka uraqina taqpacha manq'anaka utjki" ukata mä phunchawi  lurañani. Yaqha markanakana yatiqirinakata manq'anakapata mä jat'ucha lurañani, ukata jumana manq'askta uka jat'ucharu uchañani. Yatiña utasana walja kasta  qutu lurapxañani, uka manq'a phayañataki. Taqi kasta qutunaka lurañani: 
    • P'iqinchiri qutu - (yatichirimpacha) kunurusa kunjamasa manq'axa lurasini, khithisa sarani, ukata kunjamasa irnaqawinaka jaljasipxañani. Yaqha kasta lurawinakatakixa Tatanakana, yanapt'irinakana yanapt'aña munapki uka thaqañani. 
    • P'iqinchiri qutu jiwakiptayirinaka - patacha listuchani, manq'aña uta jiwakiptayani. 
    • P'iqinchiri qutu lurayiri  - kunanakasa munasi uka uskuni, patachanaka qunuñanaka taqi ukanaka listuchani. 
    • P'iqinchiri qutu phayiri - manq'a jat'ucha ajllini, janiwa armasiñapakiti taqi chaqt'anakana manq'anakapa uskuña, ukata khithinakati phayaña yanapt'aña munapki ukanakaru jawsthapini. 
    • P'iqinchiri qutu anatawi - taqi kasta anatañanaka lurañapa, jach'a phunchawinaka, taqi kasta chaqt'anakata  thuqunakapa ukjamaraki jallallt'awinakapa suma manq'asipxañapataki. 
    • P'iqinchiri qutu awisiri - jawst'awinaka lurani ukjamaraki jach'a jiwa laphinaka, jullinaka etc. 
    • P'iqinchiri qutu yatiña thaqiri - yaqha markanakata yatiñanaka wawanakaru q'uchunakata, manq'anakata, thuqunakata ukata anatawinaka thaqaña yanapt'ani. 
    • P'iqinchiri qutu q'umachiri - niyaki manq'axa tukuyxani ukjaxa uka chaqt'a q'umachaña yanapani.

    Yuwanisata jullinakapampi mä jiwa panka uñjañataki lurañani. Uka pankana taqi kasta chaqt'anakata quranaka, uywanaka uñjañataki chimpt'añani. ¿Taqi kasta uywanaka mä chaqt'anaka jakayapxi jani ukaxa mä challwa uta qhispita lurata uka jak'ana utjiti? Jamuqanaka ukata jullinaka thaqañani, jani ukaxa jumapachpa jamuqañani. Taqi kasta pankamataki qillqatanakata, internet ukana yatiyawinaka thaqañani. 

  3. Mä chaqt'a wali munata jisk'itaki ñiq'ita (mä pusi k'uchuniru jisk'a, taqi tuquru uñtani, lurañani).  Markamata mä chaqt'a wali munata jani ukaxa jaqinakatsa ukata mä laphi yatiyawinakapampi lurañani. 
  4. Mä qutu arunakana pankapa jani arusa uñt'ki uka tumpt'irinakataki lurañani. Jamuqanaka uskuñani qutu arunaka jani armañataki. 
  5. Markasaru masinaka "internauta" tumpt'iri jutañapatakixa mä laphi qillqata jawst'añataki lurañani. Tumpt'iri jutañapatakipinixa suma laphi qillqata lurañani. 
  6. IRC masinakamaru 'internet mä tumpt'awi lurañani' ukata mä 'uru yaqha aru yatiqañapataki' lurañani'. Yaqha aruni yaqhipa qutu arunaka yatiqaña yant'añani. 
  7. Yuwanisana yaqha machaqa irnaqawinaka, irnaqirinaka uka lurañataki mayipxiristama ukjaxa kunsa amuyt'añani. ¿Kuna irnaqawinaksa utjañapaspa? ¿Kunata? ¿Kunjamsa yant'añataki wakicht'asma? Jach'a yatiqawinkapki uka yatiqirinakampi kunjamsa machaqa irnaqawinaka utjayapxaspa. Mä laphi irnaqawi thaqañanakata aka qalltampi "THAQHASIWI" wakichañani machaqa irnaqawinaka uñstayañataki. 
  8. Wakicht'añani mä 'Uru taqi kasta nayrapachatpacha anatawinakata',  ukata aka uraqina yaqha markata machaqa anataña, jani markamana anataña yatipki uka yatiqañani.
--------------------------------------------------

Kidlink web jupana thaqaña: Nayrt'aña

Lecciones | Elefantes Azules | Acerca de nosotros | Ayuda | Contáctanos | Miembro? | Privacidad | Quiere ayudar? | Registrarse
Revisada por Epi Sepulveda- 29 de marzo 2005. Copyright ® 1990-2007 Kidlink - Todos los derechos reservados .
Aka la phix a  Maribel Villanueva y Reyna Condori  jaq ukipata Bolivia   marzo 2005.
Change languageGo to Who-am-I?. Art by Diana (9), girl, Romania  2004 <ArdeleanA>Go to My Future Job. Art by Luca, boy, Italy , 2003.Go to Making Our World Better. -- Art by Nastia (11), girl, Belarus 2004Go to KidArtGo to the start page for kids. Art by Nevena from Yugoslavia, 2003Go to start page for teachers. Art by Nevena. 10 years. Girl. Yugoslavia
http://www.kidlink.org
  Aka yatiqawixa Esperanza Sepúlveda ukana qillqatawa