Ayuda | Lecciones |Elefantes Azules | Acerca de nosotros Contáctanos | Miembro? | Privacidad | Quiere ayudar? | Registrarse

¿Khithitsa-Nayaxa? ¿Kawkjansa nayaxa jakta?

1, 2 Simananaka

 

¿Jiqhatitasmati?

Dibujo por Joël y Vincent de Francia , 2002

| Aya ¿khithitsa-Nayaxa?  | Yatiqawinakana uñjawipa | Yatiqawi t'aqaru mantaña  | Yatiqawinaka |

¡Kamisaki, yuqalla imilla wawanaka! Waliki jutaptaxa aka jach'a yatiqawiru '¿Kawkjansa nayaxa jakta?'. Jani ch'axwanaka nayraqata qalltkasaxa taqi tuqurusawa uñakipaña. Ampi suma, uka laphi churañani ukata sutima, taqpacha kumunasata jat'uchapa qillqañani. ¿Perdón? ¿Jumaxa janiti yatkta kunasa dirección global ukaxa? ¿Janiti jumana dirección global uñt'kta?  Ay tatitu... ¡ukaxa taqiniwa yatiñasaxa, kunatixa arumanjamawa chhaqsna! Janiwa yatiskiti... 

Informatica yuwanisana "on-line" ukana mayjt'ayistuwa kunatixa taqiniwa yaqha markanakata juttana. Pä simana jutiriru jiwasanakaxa mapana mayacht'asipxsnawa, ukat kawkinti jaktana, sapurusa yatiña utaru sartana, anattana, taqi ukanakata parlañani. Kunjamsa jaqixa yaqhip chaqt'anaka mayjt'ayi uka thaqhaña yant'añani, ukata kunjamsa jupanakana mayjt'ayata uñjasi. 

Akana walja jiskt'anaka kutiyañataki jiqhatata. Jani armamti "internauta" masinakamaru jiskt'aña kunati yatiña munkta uka. Ukhamawa, taqiru jiskhisawa yatiqtana. 
 

Aruskipawi Jiskt'anaka

  1. Jach'a yatiqawisankapki yatiyawi masinakasaru uñicht'ayañani. Yatiña utasana masinakasaru, qhawqhanipktana uka, markama, kumunasaxa, ukata jach'a markama, taqi akanaka uskuñani. Qawqch'asa, thayati junt'uti uka thaqhañani, ukat jach'a markasana kunjamasa pachaxa GMT uka thaqharakiñani.  Recurso laphisana kunati yanapt'istaspa uka jiqhatata. 
  2. Masinakamasa jumasa wali sumt'atapxtawa. ¿Kunsa pachpanipxpachata, ukat kunanakasa yaqhapacha? ¿Jumax aka uraqinkañamapinipachanti, yuwanimana, jach'a markasana, q'uchunakasa, ukat achachilanakana sarnaqawipa taqi ukanakaxa yurawimapachati? ¿Kunasa lurpachana ukhamañanakamatakixa?  ¿Masinakamaxa ukjamañatakixa yanapt'tamti? ¿Jiwata wali uñt'ata nayra jaqinakaxa jumana sarnaqawimana uñjpachati? 
  3. ¿Jumatakixa chaqt'anakaxa nayra jakawinakapana phiruninakanipachanti? ¿Kunjamsa jakaskta ukxana phirunakapata parlasa uñicht'aysna? 
  4. ¿Kuna pachasa jakaskta ukjaru, jaqinakaxa purpachana? ¿Jumaxa kunjamasa, khitinakasa, kunatsa  uka chaqt'aru puripxpachana uk yattati? 
  5. Jumana yuwanimana chaqtanakapata parlasa uñicht'ayañani. ¿Uraqixa kunjamasa? ¿Qulluncha pampancha jakta? ¿Yuwanimaxa jawira lakanti lurata? ¿Junt'uti thayacha? ¿Junt'u, thaya, juyphi, jallupacha ukanak utjiti? ¿Aka pachanakaru intina lupipaxa mayjt'ayiti? 
  6. ¿Aka uraqinpachati jach'a utanakaxa kipkakti lurapxpacha? Jani ukjamaspati ukjasti, ¿kunansa mayjapacha? ¿Jumana ayllumana kunanakasa uta lurañatakixa munasi? 
  7. ¿Kawkiri ikiña utasa utamana wali munata? Jiwasaru parlasa uñicht'ayapxita. 
  8. ¿Kunjamasa mä chaqt'ata siwsawinakapaxa qamasirinakaru mayjt'ayi? 
  9. ¿Intina lupipaxa jumatakixa sapuru lurawinakamana mayjt'ayiti? ¿Kunjamasa jiwasaru mayjt'ayistu? 
  10. Uka chaqt'anaka jaqixa mayjt'ayaspati. ¿jaqixa jumatakixa kunjamti jakapxi ukanakaxa jakawinakapa mayjt'ayaspati? ¿Kunjamasa paspacha? 
  11. ¿yaqhipa chaqt'anakxa kunjamasa jaqixa jupanakatakjama lurapxpacha? 
  12. ¿Jach'a markamaxa taqi kasta manq'aniti jani ukaxa yaqha chaqt'atcha apayani? 
  13. ¿Jumana jach'a markamana walja manq'anakati  utji, yaqha markanakaru apayañjamataki? 
  14. ¿Jumana jakawimanxa mä jiwa chaqt'axa utjiti (landmark)? Parlasa uñicht'ayañani, ukata kunjamasa uka chaqt'axa qamawimaru mä suma uynaqa churi. Kidlink landmark uka tuqiru anatawiparu tumpañani, aka uraqina kuna chaqt'anakasa utji taqi ukanakawa ukanki. Jach'a markamana, ¿Tumpirinakaxa mä qullu uma wallaqirini, patata uma jalaqaniri, chhullunkanaka, jach'a nayra utanaka, jach'a qullunaka ukata ch'alla uraqinaka jiqhatapxasnati? Jiwasataki parlasa uñicht'ayapxita. 
  15. ¿Jakawimana kunjamsa jach'a utanakaxa thayanaksa junt'unaksa, uraqina jiwa chaqt'anakapa uñicht'ayi? ¿Kunanakasa uta lurañataki munasi? ¿Kunatsa ukanaka apnaqasi, kunatsa jani yaqhanaka apnaqaskpacha?
  16. Qamawisana awtu puriñapatakixa suma thakhinakati utjañapa? ¿Kuna kasta jumaru apañatakixa maysata maysaru sarañatakixa utji?
  17. ¿Qamaskta uka jak'ana nayrapacha chaqt'anakaxa utjiti? Parlasa uñicht'ayañani, ukata sañani kunatsa qamawisatakixa wali aski. 
  18. ¿Qamawimata jach'a sartawi p'iqinchirinakaxa utjiti? Sapxita khitinakasa, kunatsa wali uñjatpxpacha. ¿Khiti jach'a sartawi p'iqinchirisa munatama? ¿Kunjamapachasa jach'a sartawi p'inqinchiriñaxa? Kidlink ukana yaqha yatiqirinakaxa kunjamsa jach'a sartawi p'iqinchirinakapa parlasa uñicht'ayapxatayna, inglés aruna. Castillanu aruna yanapt'anakata uñjañatakixa, Jach'a sartaw P'iqinchirixa uka jach'a yatiqawiru tumpt'añani.
  19. ¿Jumana markamana taqi chaqt'anakaparu irpiri utjiti? ¿Kunjamasa ukaxa, markamana qullqipa mayjt'ayi? 
  20. ¿Nayra yänaka uta imañanaka, sich'i jamuqaru jamuqanakani taqini uñjañapataki, aka uñjañani mä challwataki qhispita uta lurata? ¿Kuna kasta nayra yänaka imaña utanakasa utji? Mä qhispi uta challwataki lurata utjtamti, ¿Kuna kasta uywanakasa ukana jiqhatsna? 
  21. ¿Qamawisana kuna kasta uñjañasa, ist'añasa, ukata mukhiñanakasa utji? 
  22. ¿Kunasa yuwanisata wali munata? 

Lurawinaka

  1. Yatichirimampi mä jach'a qutu lurañani ukata jisk'a qutunakaru jaljtayañani ukata qamaskta ukxata qawqch'asa, thayacha junt'ucha ukanaka thaqhañani. Yaqhipanakaxa mapanakana pankapa apnaqapxani, yaqhanakaxa computadora ukraki thaqapxañani. Mistunaka chikayañani. ¿Kunansa pachpapxi? ¿Kawkirinakasa chiqt'atapxpacha? ¿Khitinakasa mistunaka ratuki jiqhatapxpacha, pankanaka uñjirinaka jani ukaxa computadora ukana thaqirinakacha? Mapana mä chimpu uskuñani, 'internauta' masinakamata khawkhanti jakapki uka. 
  2. Aka pä simanata mä jat'ucha junt'uta, thayata, ukjamaraki intina mistupa mantapa lurañani. Aka jach'a yatiqawinkapki ukanakampi mistunakasa chikayañani. 
  3. Mä jiwa chaqt'amata jisk'a qillqa qamaskta ukxata sapakisa jani ukaxa qutunsa qillqt'añani. Kunatsa jumatakixa uka chaqt'axa wali munata uka qillqaña pankaru qillqt'añani. Qamawisana kunanakati utjki taqi ukanakata jani armasimti mayjachiri, suti, lurayiri ukanakampi qillqañani. Inacha uka chaqt'aru qillqañampi, laphimpi sarsna, juk'ampi suma uñjasa parlañataki. 
  4. Khawkha chaqt'anakarusa sarawayta ukata jaqixa khawkharusa wali sari ukanakata mä jisk'a qillqa lurañani. ¿Kunatsa ukxanakaru sarapxpacha? ¿Kawkiri chaqt'amasa wali munata sarañatakixa? Uka chaqt'ata kunakasa utjki ukanakata amuyt'añani, ukata jisk'a qillqatamaru qillqt'añani. 
  5. Yatiña utasata jani ukaxa jach'a markamata web ukana mä laphi yatichirimampa chika lurañani. 
  6. Mapanakaxa yänakata yatiñatakixa, uñt'añatakixa jasaptayiwa. Aka uraqita mä mapa lurasispawa, jach'a markana lintinakapa uñicht'ayasa. ¡Mä mapa jach'a markasata, yatiña utasata, ikiña utasata lurasirakispawa! Aka jach'a yatiqawitakixa, mä mapa kumunasata luraraksnawa. Mapa luraskasaxa yatiñanaka thaqañani, ukata mä jat'uchana kunanakati utjistu, yatiyawinaka luririnakata uñicht'ayañani. Mapasata yatiña utasana parlasa uñicht'ayañani. Akanaka uñicht'ayañatakixa saminaka apnaqañani: 
    • Uraqina taqi kasta chaqt'anakapa 
    • Taqi ch'uxñanaka 
    • Junt'ucha, thayacha
    • Jach'a thakhinaka, tren ukana thakhinakapa, thakhinaka
    • Wali uñt'ata jach'a utanaka jani ukaxa 'landmark'.
  7. Pachanaka apnaqañataki, correo on-line 'internauta' masinakamampi chika lurañani, ukata jach'a markanakana kunanakati utjkana uka uskuña yant'añani. Wali uñt'ata pusi ch'axwa chhijllt'añani ukata red on-line ukaru uñt'ayañani. Aka uñjañani, ukata juk'ampi nayra ch'axwa jiqhatkta, ukata pä ch'axwa jichhurunakana utjawayki uka chhijllt'añani. 
  8. Kidlink KidSpace yaqha wawanakaxa chaqt'anakapa lurasipkatayna uñjañani ukata mayacht'añani. Aka chaqt'anaka jumana yaqhipa chaqt'anakamampi chikayañani. 

--------------------------------------------------
Yatichirinakataka qillqata | Yatichirinakataki yatiqataru mantaña| Recursos |Yatichirinakana yatiqawipa | Páginas en este directorio

Thaqhaña: Nayrt'aña  

Ayuda | Lecciones |Elefantes Azules | Acerca de nosotros Contáctanos | Miembro? | Privacidad | Quiere ayudar? | Registrarse

Revisada por Odd de Presno - Julio 20, 2004. - Copyright ® 1990-2007 Kidlink - Todos los derechos reservados.
Aka laphixMaribel Villanueva y Reyna Condori   jaqukipata Bolivia  marzo 2005.
Change language Go to "Who-am-I?". Art by Diana (9), girl, Romania  2004 <ArdeleanA> Go to "My Future Job". Art by Luca, boy, Italy , 2003. Go to "Making Our World Better". -- Art by Nastia (11), girl, Belarus 2004 Go to KidArt Go to the start page for kids. Art by Nevena from Yugoslavia, 2003 Go to start page for teachers. Art by Nevena. 10 years. Girl. Yugoslavia
http://www.kidlink.org
Aka yatiqawixa Patricia A. Weeg  ukana qillqatawa