Ayuda | Lecciones |Elefantes Azules | Acerca de nosotros Contáctanos | Miembro? | Privacidad | Quiere ayudar? | Registrarse

¿Khithitsa-Nayaxa?:   ¿Kunanakasa nayana lurañajaxa? - 1 Simana  

¿Lurawinakaxa kunsa saña munpacha?

Aya ¿Khithitsa-Nayaxa?| Yatiqawinakana uñjawipa
Yatiqawi t'aqaru mantaña | Yatiqawinaka

Arte por Jessica (11) Italia , 2002

 
¿Qhawqha kutisa aka ist'awayapxta? "Janiwa, janiwa lurkasmati."  Jumampi chikawa kimsaqallqu simana kunanakasa wawana lurañapa, utjañapa uka amuyt'añani. Inawa lurañanakamata yaqhampi lup'iskata, ch'axwaskata, juk'ampikiwa amuyt'añaxa jupanakampi amuyt'apxañani. Taqpachaniwa mä "Wawana Lurañanakapata Qillqata" lurapxañani

¿Mä maraxa waynanakatakinwa uka utjatata yatiyatati? 1979 uka maraxa "Aka uraqina taqi wawanakana urupa" sutinchatanwa. Uka marpachawa Comisión de Derechos Humanos uka tuqixa mä quturu sutinchawayäna, wawana lurawipata, jisk'a kamachinaka lurapxañapataki, kunatixa wawanakaxa ayllupata , yaqha tuqinakatsa imjasitapxañapawa. Aka jisk'a kamachinakaxa jach'a jaqinakana qillqatataynawa. Jani qatuqañasa, qatuqañasa jumatawa. 

Jiwasata sapa mayniwa lurañanakapaxa uñjañapa yaqhana jani waliru puripxañapataki. Yaqhanakana lurañapa jani waliru puriyañaxa "p'akintata" sutiniwa. Janiwa aka luraña munapkti kunatixa yaqhanakana lurañapa imjasiña munapxtana. 

Jani nayraqata uñjasaxa taqpacha aka jisk'a qutu amtawinaka luririxa, mä qhawqha jiskt'a amuyt'apxañani. Yatiqawi utamana aka jiskt'anakata ch'axwapxañani, ukata kunsa lup'ta uka sapxita.

Jiskt'anaka ch'axwañataki

  1. ¿Kunasa mä "lurañaxa"? 
  2. ¿Kuna lurañanakasa utjpachatama? 
  3. ¿Jach'a jaqinakaxa yaqha lurañanipxpachati? 
  4. ¿Markamana kuna pachasa mä wawaxa jach'aptxi? ¿Ukja maraniñaxa walipachati? 
  5. ¿"Lurañanakata" ukata "mayniriruki munañaxa" "kunasa mayjaxa"? 
  6. ¿Kuna pachasa yaqhipa lurañanakaxa jani waliru puri? ¿Lurañanakamaru jani waliru puriyapxi ukjaxa kunjamasa uñjasta? 
  7. ¿Kawkiri lurañasa yaqhanakana lurañapata jani walt'aykpacha? 
  8. ¿Kunjamsa jumaxa luraskayata uka jaytjasaxa uñjasta kunatixa ukaxa, yaqhanakana lurawiparuxa jani walt'ayki? 
  9. Jisk'a qutu amtawinakata sumary laphir uñjapxañani. ¿Ukanki uka lurañanakaxa lurañamampi chikiti? ¿Taqpachati ukanki? ¿kawkirinakasa? Jutiri kimsaqallqu simanaxa lurañamata ch'axwañani.


Yatiqaña Utana Lurawinaka

  1. Yatiqawi utamata mä qalltawiwa jisk'a pachana qillqapxañani. Markamata, yatiqaña utamata ukata yatiqawi utamata parlapxita. 
  2. Yatiqawi utamana yatiqirinakaxa kawkiri lurañanipxpachasa, uka mä qillqantawiru qillqt'apxañani. Uka mistunakata mä amuyt'awi lurapxañani, ukata yaqha amuyt'awinakata ch'axwapxañani. 
  3. Vennat qillqkatañaru jani ukaxa mä jach'a laphiru mä jamuqa lurapxañani. Wawanakana lurañapaxa mä muruq'uru uchapxañani, ukata jach'a jaqinakana lurañapaxa yaqharuraki uchapxañani. ¿Kawkiri lurañanakasa uka pä muruq'unki? Jamuqana uñstayapxañani. 
  4. ¿Wawanakaxa kunanakaniñapasa?
    • Yatiqawi utamaxa qutunakaru jaljtayapxañani. Sapa qutuwa mä laphiru mä wawa jamuqañapa. "Machaqa wawamaru" sutinchapxañani. 
    • ¿Jach'aptxani ukjaxa kunanakasa lurañapa munta? Ukanaka mä muruq'una wawaru muyukipasa qillqt'apxañani. "K'umiriña", "suma yatichawiniñapa" ukata "kusisiña" taqi akanaka uchapxaraksnawa. 
    • Ukanaka, jamuqampi uñstayapxañani ukata muruq'u manqharu wawaru muyukipasa uskupxañani. Jisk'a pankanakana phutunakapa, pankata ukjamaraki "wali yatichatawi" sasa uñicht'ayañataki. 
    • Kunjamati jach'a jaqiñapa munkta, uka wawa manqha jamuqana kuna lurañanakaniñapasa uka qillqt'apxañani. Suma manq'asiñapaxa ukata suma yatichawi qatuqañapaxa wali askiniwa. ¿Kunampisa? Convención ukaru kuttañani ukata kuna lurawinakaniñapasa munata jaqisaxa wawakani ukxaxa uka uñjañani. 
    • Qillqantawinakana kawkirisa wali askixa uka jisk'a qutu amtawi jakhu jak'aru uskupxañani. 
    • Yatiqawi utaparuwa qutunakaxa kuna kasta wawsa munapxi uka "uskupxi" ukata kunanakaniñapasa uka qillqantawipata parlapxañani.
  5.           Kawkiri lurañasa jumataki wali aski ukata mä Haiku qillqt'apxañani.

--------------------------------------------------
Yatichirinakataka qillqata | Yatichirinakataki yatiqataru mantaña| Recursos |Yatichirinakana yatiqawipa | Páginas en este directorio

Thaqhaña: Nayrt'aña  

Ayuda | Lecciones |Elefantes Azules | Acerca de nosotros Contáctanos | Miembro? | Privacidad | Quiere ayudar? | Registrarse
Revisada por Odd de Presno - Julio 21, 2004. - Copyright ® 1990-2007 Kidlink - Todos los derechos reservados
.
Aka laphixMaribel Villanueva y Reyna Condori   jaqukipata Bolivia  marzo 2005.
Change language Go to "Who-am-I?". Art by Diana (9), girl, Romania  2004 <ArdeleanA> Go to "My Future Job". Art by Luca, boy, Italy , 2003. Go to "Making Our World Better". -- Art by Nastia (11), girl, Belarus 2004 Go to KidArt Go to the start page for kids. Art by Nevena from Yugoslavia, 2003 Go to start page for teachers. Art by Nevena. 10 years. Girl. Yugoslavia
http://www.kidlink.org
Aka yatiqawixa Patricia A. Weeg  ukana qillqatawa