Diego Píriz (14), Uruguay
¿Jichhaxa aka uraqi sumañapatakixa kunsa luriristxa?

¿Khithitsa-Nayaxa? 7, 8 Simananaka  

Aya ¿khithitsa-Nayaxa?  | Yatiqawinakana uñjawipa | Yatiqawi t'aqaru mantaña | Yatiqawinaka |

Kimsa nayra yatiqawinakaxa red masinakasaruwa uñt'awaytana, sutinakap, samkanakapa, mä juk'a lurawinakapa yatxtanwa. Jach'a markasana wawanakana llakinakapa aka yatiqawinkapxki ukanaka yatiqawayta, ukata Kidlink yaqha jach'a markana wawanakaxa wakichawinkkapxi ukanakasa. Jichhakamaxa yatiqawinxa suma amuyunaka yatiwaytana. "Yatiyawinakapa mayakipawaytanwa". Jichhaxa mä jach'a markata jayp'u yatiyawina, jana yatiyawina sutinaka uñjkata ukjaxa jumaxa mayjt'atawa amuyusinta. Ukatawa jiwasaxa aka yatiqawinakana amta phuqhaña yatiqañani. Aka uraqina sapa jaqirisa sumañapatakixa kunsai lurañasawa. 

Janira irnaqtasaxa walt'awinakaxa aru pirwa pankanakana ukana jikxatapxsna. Wali sumañasa jikxatañatakixa kunanakati wali aski amuyatasaru puriñatakisa. Wali irnaqañasawa ¡Taqi kuna siskta uka phuqhañasawa!  ¡Yanapt'amampixa qhiphuruxa sumaspawa! ¿Jichhapacha qalltasaxa kunsa lurapxsnaxa?. 

Aruskipawi jiskt'anaka:

  1. Yatiña utasana machaqa masinaka jikxatawaytana.¿Jupanakampi jani chhaqayasiñatakixa kunsa lurañasaxa? ¿Kunsa lurañasaxa uñt'asitasa jilayañatakixa?.
  2. Jichhaxa red masinakasana jani chhaqhtayasiñatakixa munapxki uka jumaxa yattawa. ¿Masinakasaru kuna iwxanaksa churapxsnaxa?
  3. LLakitaktana mayjt'ataktana ukjaxa mä masisana yanapt'a arupa ist'aña muntana. Jiwasaxa "jach'a aylluna" taypinktanwa. Suma yänakaxa jupanakpachawa munasipxi, ukata imxasipxaraki. Masinakasaxa kunjamsa aka uraqina sumañapataki munapxki ukxa jattanwa. ¿Aka uraqi sumañapatakixa kunjamsa yanapt'apxsna?
  4. Yuwanisaxa, masinakasa jakawisanxa wali askiwa. ¿Kunjamsa mä yuwani, jach'a ayllumpi sumankatapa chikayäpxsna? ¿Kuna amuyusa jilanakana, ayllunakana, jach'a markanakana kipka timasiñaxa utjixa? ¿Kunjamsa akanaka turkakipsna?
  5. Suma jakawisaxa jaqina imjataspa ukata amulatarakispawa. ¿Khithisa qhiphana jutiri jakawisata imjañapaxa?
  6. ¿Kunsa yuwanisaxa jach'a ayllusaru imjañataki, suma jakawipatakixa luri? ¿Yatiña utasaxa kunsa luraski? ¿Jach'a markasaxa kunsa luraski? ¿Jiwasaxa kunsa lurtanxa? ¿Kunampisa lurañaspaxa?
  7. ¿Jach'a markasana uywanaka chiji chhaqhtawixa utjiti? ¿Khithisa imjañapaxa? ¿Kunsa imjañatakixa lurasktanxa? 
  Lurawinaka
  1. Kidlink ukana pusiri jiskt'aparu yaqha wawanakaxa kunsa qillqapxatayna uka uñjañataki KUTIYANAKA thaqasa. Yaqha jach'a marka wawanakana amuyatapa phuqhañapatakixa, jaysatanakapata uñt'añani. Akhama: "jani ñanqha qullanaka umaña", "khuchhi t'unanaka pichaña", "ayllunxa janiwa khithirusa amuyupata uñch'ukiñakiti", etc. (Nayriri yatiqawina jach'a markanaka ajlliwayktana uka pachpa ajlliksnawa.) Mistunaka mayacht'aña. ¿Sapa jach'a markana ajllita wawanakatakixa kunasa wali askichawixa? ¿Kunatsa uka taqi yatiqirinakaxa uk qillqapxpacha? ¿Amuyatasatxa uka kutiyawixa jasakipachati, ukata ratukipachati? ¿Khithisa juparu mä lup'iwi churpacha uka amuytanti? ¿Kawkiri askichawisa wali askispa? ¿Mistuyatanakasa qhanachapxsnati? Aka yatiqawinkapki uka yatiqirinakaruxa aka yant'a lurañapa mayiñani ukata correo electronico ukana suti siqiru apayañani.
  2. ¿Aka uraqi sumañapatakixa kunsa lurañasaxa? Ayllusana, jach'a markasana, aka uraqipachana jani walt'awinaka,amuyt'anaka katuñani. Amuyunakasa taqi chuymampi taqinitaki qhiphana suma jakawi utjañapataki mä jisk'a qillqt'añani. Mä chiqa phuqaña parla lurañani. Jisk'a qillqt'asa aka yatiqawinkapki uka yatiqirinakana jat'uchaparu apayañani. Wali munta qillqatanakasa apsuñani ukata mä panka lurasa ayllusampi, yuwanisampi llallañataki wakicht'añani. Taqinitaki mä suma qhiphana jakawitaki yanapt'apa jikxatañani.
  3. Electronico ukana mä panka jat'ucha lurañani. Electronico jat'uchampi web laphi taqi masinakasana sutinakapampi lurañani. Sapa maynina jullipa sitipampi, jani ukaxa taqinina jullipampisa uskuraksnawa. Yatiña utapana taqpacha masinakamaru uka pachpa lurapxañapa mayiñani.
  4. Mä chapara aru suma uñt'asitasata masinakata qillqañani. Red masinakasaru uka chapara aru llallasiñataki apayañani.
  5. Luphiwinakasata yatiyañawa utana masinakasaru, red masinakasaru yanapt'añataki, ukata mä suma uraqi lurañataki mä jat'ucha qillqañani. Mä jamuqa yapt'asa yatiqiri masinakama, akata uraqi pachana taqini uñjasa k'uchirasiñapataki jat'ucharu apayañani. Munata qillqatanakasa ñit'susa mä panka imañaru imt'añani. Yuwanisampi, masinakasampi llallasiñani.
  6. MUNASIÑA arumpi mä jiwa chapara aru qillqañani. Uka jiwa chapara aru jach'a yatiqawinkirinakaru apayañani. Aka qillqanaka ñit'suñani ukata ukanakampi mä jach'a laphi aka uraqin yatiqirinakana jiwa chapara arunakapampi lurañani.
  7. Markasana kawkiri uywanakasa chaqhañankapxi uka jiqhatañani, ukata uywanakana sutipampi, jullipampi mä web laphi lurañani. Kunatsa aka uywanakaxa chhaqhañankapxi uka qhananchañani. Aka jach'a yatiqawinkapki jupanakaru jawst'añani web laphisana tumpañapataki jawillt'añani. Aka lup'iwinakasa jisk'aptayañatakjama amuyunaka churañani. Web laphisaru lup'iwinakapa uskuñani.
  8. Kunjamasa yatiqawisaxa, ukata kunjamatsa yaqhanakaru parlxaytana ukawa aka uraqina jakawi sumañapatakixa yanapt'istaspa ukxata lup'iñani. Correo electronico lup'iwinakasa aka jach'a yatiqawina yatiqirinaka jat'ucharu apayañani, ukata jupanakaru  ukjamraki jiwasampi llallasiñataki apayanistaspa. Jat'uchana lup'iwi yatiyawinakapampi mä jiwa laphi lurañani. Jiwa laphinaka apsusa yatiña utasana lakirañani.
  9. ¿Aka uraqi sumañapatakixa kunsa lurañasaxa? Jach'a ayllusaur, jach'a markasaru, aka uraqi pachana jani walt'awinakapa amuyt'añani. Taqinitaki taqi chuymampi mä suma qhiphana qamañataki mä jisk'a chapara aru qillt'añani. Mä chiqa parlasa phuqhañani. Aka jisk'a qillqatasa aka jach'a yatiqawinkapxki uka yatiqirinakana jat'uchaparu apayañani. Mä kawkiri qillqatanakasa uka ñit'susa mä panka jach'a ayllupampi, yuwanisampi llallasiñataki lurañani. Taqinitaki qhiphana suma utjawi sartayañataki yanapt'a thaqhañani.
  10. Mä jisk'a qillqata aka jach'a yatiqawins yatiqatanakasata qillqt'añani, ¿Kunsa wali munawaytanxa? ¿Kunanaksa mayjt'aysnaxa?  Qillqatasaxa kimsa qillqa t'aqaniñapakiwa.
  11. Kutiyañani: ¿Aka uraqi pacha sumañapatakixa kunsa lurañasaxa? Nayra  kutiyanakasaru yapxatasa RESPONSE jat'ucharu apayañani.

--------------------------------------------------

Kidlink web jupana thaqhaña: Nayrt'aña

Taqi kutiyanaka thaqhaña (jat'uchanaka)
Yaqhipanakata yatiyawinaka jiqhattaña (¡Aka thaqhiritaki jat'uchatapxañapawa!)
Yanapt'anaka

 Jaqhitiyi ¿khithitsa nayaxa? | Yatichirinakataki qillqata | Yatichirinakataki yatiqawinakaxa utxi |           ¿Khithitsa-Nayaxa? yatiqawiru yanapt'irinaka.
 Aka yatiqawixa Esperanza Sepúlveda ukana qillqatawa
Aka laphixa  José L. Serruto jaqukipata Lima, Perú 12 sata qallta 1998.
Aka laphixa Lely Núñez Coronelan jupana imata, 5 mara t'aqana 2003 machaqaptayata.
Taqi jiyinakapaxa waqaychatawa Copyright © 2003 Kidlink.