Lecciones | Elefantes Azules | Acerca de nosotros | Ayuda | Contáctanos | Miembro? | Privacidad | Quiere ayudar? | Registrarse

¿Jach'axä ukjaxa khithiñsa muniristha?

¿Khithitsa-Nayaxa?

3, 4 Simananaka

|Portal ¿Khithitsa-nayaxa? | Yatichirinakataka qillqata | Teacher module menu | Yatichirinakana yatiqawipa  |

Jichhaxa jiwasa pachapa uñt'asiñani ukata, yatiqiri masinakasaru,  red masinakasaru juk'ampi uñt'arakiñani. Tunka qhipha mararu uñjasiñani. Jakawisanxa taqiniwa mä lurawinitana. ¿Kunasa lurañasaxa? ¿Jach'axasa kunsa luraña munta ukjaxa yatxtati? Jutiri yatiqawisaxa  irnaqawinakata, jach'a yatiña utana yatiqawitaniwa. 

Jaqixa yatiña utanxa jumatawa yatiqawisaxa, munatasarjama, kunañsa muntana ukaxa jiwasatawa . ¿Jiwasaxa kunsa luraña muntana taqi markanakaru yanapañatakixa? ¿kawksa tuqirusa saraña munta?  Janiwa waynaktati qhipharu lup'iña qalltañataki, ukjamraki wawakasasa awkitsa pä kuti lup'iña turkasmawa. Nayra amuyunakasa mä aski amtaru puriñatakixa jiwasana chaninakasa, jikxattawi munatassa saqthapisawa ch'ikhi tukuñasa. 

Jaqixa kunaymana tañani, samini ukjamaraki kunsa mayja mayja muniritanwa. Awisax akjama jaqinakana parlasitapa ist'apxtana "Janiwa mä imilla wawaxa akjamakaspanti" jani ukjaxa "janiw mä yuqall wawax jupjamakasapti". Janiwa chinuxa kunsa tikxatañatakixa siskaspanti. Yuqallasa imillasa yatichirinakaspawa, lata jamach'inaka tuyuyaña chakanaka luraña, misk'i t'ant'anaka phayaña, utanaka q'umachaña, ukata suma irnaqasawi wawanaka jilsuyañasa. Panpachasa qullirinakapxakispawa. 

Wali kusawa samkasa jiqhatañaxa, ukata jiwasatawa suma sarayañaxa. Amtañataki pixtusiña utjaskchi ukjaxa yaqhanakampi aruskipasa yanapt'asiñani. Jaqi amtanakaxa jani niya chiqjamakatxaru tanapawa, kuna laykutixa jakañasaxa janiwa yatitakiti. Taqpacha amtaxa chijiwa, ukata yant'ampi, mä amtaru puriñaxa juk'ampi yatiñanakasa thaqhthapiñani ukata kunsa suma lurtana uka yatiqañani. Kuna lurañasa chuymasaru purki uka lup'isa, kunjama jakañsa munktana uka uñt'añani. 

¡Jumakiwa kawkiri samkasa jumatakixa walispa ukxa amtasma, inasa phuqhañatakixa sinti irnaqapxchiñani! 
 

Aruskipawi jiskt'anaka

  1. ¿Yatiña utasana kawkiri yatiqawi utasa wali munataxa, (anatawi tuqita)?  ¿Jumaxa jakhuwinti, jakawisata yatxatawinti, aru tuqinti, anatawincha kusataxa?  ¿Jakhuwi tuqita wali munasiri jach'a yatiqawi lup'iñani? ¿jakawisata yatxatawi? ¿Arunakana, qillqawinakana wali kust'ata jaqiruxa kawkir jach'a yatiqawsa ajllirapisma?
  2. ¿Kunas anatañanakata utjixa? Jiwasaxa anatiriñatakixa wali suma mistuñasawa. Wali suma mistuñatakixa irnaqañasa yant'anakasa wali askiwa. ¿Akaxa mä jach'a yatiqawirusa chillantataspawa? ¿Yaqha uraqiru saririnakarusa chillantataspawa? ¿Qullirinakarusa?
  3. Yaqhipa jaqinakaxa wali amuyunipxiwa (luririnaka), qhana parlanakani (Wakicht'irinka), yatxatirinaka (lup'irinaka), jaqi tamanaka (yanapt'irinaka), q'aphanaka (p'axpakunaka), yäpa luririnaka (uñstayirinka). ¿Akanakata kawkirisa jiwasa, masinakasana chuymasaru purt'kirixa? ¿akanakata yaqhanakaxa utjaskiti? ¿Jiwasa yaqhipa sinti uñt'ata jaqinka amuyuninaka, qhana parlaninaka, yatxatirinaka, jaqi tamanaka, yäpa luririnaka, q'aphanaka jaljasa uñacht'aysnati?
  4. Walja chaqanakana jaqinakaxa yatiña utaru sarañatakixa jaqinakax jaya thakhinaka sarapxi.  Yaqhipa pachaxa jani wali thayankawa purini ukaxa arunaka phaxsinakawa ukhama utji. ¿Ukaxa ayllunakana kunjamsa yatiqawiru jani walt'ayki? ¿Kunasa lurañaspaxa jani walt'awinakaru yanapt'añatakixa?
  5. Wawanakaxa tatanakaparuwa yatxapayaña munapxi. Tatanakaxa wali ullapxchi ukjaxa, wawanakaxa wali ullt'irinakarakispawa. Yaqhipanxa yuwaninakxa muya irnaqirinaka k'umara irnaqirinaka, ukjamaraki niya taqini t'ant'a luririnaka jikxattapxsna. Jach'a yatiña utanakansa wawanakaxa tatanakapa kikipkana munapxi. ¿Yuwanisana kawkiri irnaqawipaxa wali munataxa?  ¿Uka jach'a yatiqawinxa maynikiti waljacha utji?  ¿Yaqha yuwanita uka pachpana irnaqawinkiri uka yattati?  ¿Tatanakaxa wawanakapataki jach'a yatiqawi ajllispati? ¿kunjama? ¿Tataxa wawana jach'a yatiqawiparu yanaqt'aña armasispati?
  6. Jiwasati yaqhipaxa qutuna irnaqasaxa wali kusatanwa, yaqhipanakaxa sapaki irnaqasarakiwa kusatanxa. Qutuna irnaqirinakaxa "mä tamankiriwa"; jupanakaxa irnaqawi tukuyañkamawa yanapt'asisa irnaqapxi. Yanapt'irinakawa. Maysa tuqinxa mä "sapa qamaqiwa" akanki. Aka jaqixa sapakiwa irnaqaña muni. Jupaxa askichawi amtampikiwa sartayanikiwa juk'a yanapanakampi munañanaka jikxatana yant'anii. ¿Akanakata kawkiri jaqisa yatiñanaka thaqasa wali suma irnaqaspa?  Masinakasata mä "Sapa qamaqi" ukata tamankiri jaqi jikxatañani.
       Lurawinaka
  1. ¡Yatiqawi utasata munata jach'a yatiqawi jiskhxatañataki thaqhañani! Kimsa jisk'a laphina munata jach'a yatiqawinaka qillqt'añani. Yatiqawi utasana wali uñt'ata jach'a yatiqawinakasa chiqacht'añani. Ukaxa A SICH'I JAMUQA sataniwa ¿Yatiqawi utana masinakamatakixa kawkiri jach'a yatiqawisa wali munata? Ayllumana taqini aka jach'a yatiqawi munapxaspa -¿Ukaxa kawkiri irnaqawisa jani irnaqirinikaspa? ¿Yatiña utasana mä qhawqha wawanakaxa mä jach'a yatiqawipataki irnaqawi thaqhasa wali uñt'atapata jani wataspanti?. Red masinakamaru yatiña utasana kawkiri jach'a yatiqawisa wali munata uka jiskt'añani. Jikxatatasa jupanakaru yatiyañani. ¿Red masinakasana niya pachpa jach'a yatiqawinakata kawkirisa wali munataxa?. Thaqhatasa qhananchañani.
  2. Aka uraqinxa irnaqawi jiqhataña munaskta ukjaxa, walja jaqinakampiwa yatiyasana chikasiñasa. Aka uraqita mä chiqa sartawipa amuyt'añani. Red ukana taqpacha yatiña utana luratanakasa amtata utt'awinakani uñacht'ayañani. Taqi ukanakataki wakisiri mayt'awinaka qillqt'añani. Yatiña utasata masinakaxa red masinakasaru taqpachaniwa mä mayiwi apayanasaxa jupawa wakisispa sasa. Red masinakata. Mä jaqi sapa irnaqawitaki mä jiskt'iri chhijllañani. Aka jaqiwa khititixa irnaqawiri mantañataki wakiski uka amuyt'ani.
  3. Walxa kasta irnaqawinakankiri jaqinaka red irnaqawinakapata aruskipañataki, yatiña utasaru jawillt'añani. Yaqha yatiña utanakaru jumampi aka jach'a yatiqawinkapxki ukanakaru jawillt'añani. Taqpacha yatiqirinakawa aka jaqiru jiskt'añanaka wakicht'añani jupaxa kunsa luri ukxata jiskhxatañasawa. 
  4. Jisk'a qutunakaru jaltjapxañani. Sapa qutuxa mapata mä marka ajlliñani. RESPONSE imatata Thaqhañani, uka ajllita markata wawanakana wali munata jach'a yatiqawinakapa yatxatañataki. ¿Markasana kawkiri jach'a yatiqawisa wali munata?. B SICH'I JAMUQARU mistunaka uskuñani.
  5. Yatiña utasata, red masinakasa C SICH'I JAMUQARU jikxatata mistunakapa uskuñani. Imilla, yuqalla wawanakana kawkiri jach'a yatiqawinakasa ajllt'ata uka yatiyañani. ¿Nayra jakawinakasata kuna walsa apsusispa, ukata kawkjansa jakastana, jach'a yatiqawisa ajlliñataki?
  6. ¿Kuna kasta jakawisa sapa mayni wali uñt'ata jaqinakataki wali kusaspa?. Albert Einstein, Madre Teresa, Pablo Picasso, Amadeus Mozart, Mohandas Ghandi, Leo Tolstoy, Reina Elizabeth, Ernest Hemingway, Paul Gauquin, Michael Jordan, Andrea Agassi, Walt Disney, Bill Gates, Marie Curie. Jiwasa pachpana qillqañani, ukata yaqha yatiña utanakaru aka yatiyawinaka uñt'ayañani. Sapa yatiña utana kunjamasa wali uñt'ata jaqinakaxa ukaru puripxi uka amuyt'asa qhanañchañani. 
Jach'a yatiqawi Jat'uchapa (A JAT'UCHA, B JAT'UCHA)
Jach'a yatiqawi
Amuyt'awinaka
yatichiri
2

   

C JAT'UCHA
Marka
Jach'a yatiqawi munata

--------------------------------------------------
Yatichirinakataka qillqata | Yatichirinakataki yatiqataru mantaña| Recursos |Yatichirinakana yatiqawipa | Páginas en este directorio

Thaqhaña: Nayrt'aña  

Lecciones | Elefantes Azules | Acerca de nosotros | Ayuda | Contáctanos | Miembro? | Privacidad | Quiere ayudar? | Registrarse
Revisada por Epi Sepulveda- 29 de marzo 2005. Copyright ® 1990-2007 Kidlink - Todos los derechos reservados
.
Aka laphixMaribel Villanueva y Reyna Condori  jaqukipata Bolivia  marzo 2005.
Change language Go to "Who-am-I?". Art by Diana (9), girl, Romania  2004 <ArdeleanA> Go to "My Future Job". Art by Luca, boy, Italy , 2003. Go to "Making Our World Better". -- Art by Nastia (11), girl, Belarus 2004 Go to KidArt Go to the start page for kids. Art by Nevena from Yugoslavia, 2003 Go to start page for teachers. Art by Nevena. 10 years. Girl. Yugoslavia
http://www.kidlink.org
 Aka yatiqawixa Esperanza Sepúlveda ukana qillqatawa